Trademark kontrolü: USPTO trademark search ile tasarım öncesi sorgulama

Trademark kontrolü, bir slogan, isim ya da logoyu tasarıma ve listing'e koymadan önce ABD Patent ve Marka Ofisi'nin (USPTO) ücretsiz arama sistemi tmsearch.uspto.gov üzerinde aramaktır. İfadeyi yazar, sonuçları canlı (live) kayıtlar ve giyimin sınıfı olan 025 ile daraltır, benzer kayıtları incelersiniz. Bu kontrol riski azaltır, hukuki güvence vermez.

POD satıcısı için trademark sorgulama, tasarım masasında 5 dakika süren ve bir mağazayı kurtarabilecek bir alışkanlıktır. Bu rehberde USPTO'nun Kasım 2023'te TESS'in yerine açtığı yeni arama sistemini, USPTO'nun kendi kılavuzlarına dayanarak adım adım anlatıyoruz: hangi aramayı nerede yapacağınızı, alan etiketleriyle (field tag) nasıl hassas arama kuracağınızı, sonuç sayfasını nasıl okuyacağınızı ve bulduğunuz kayda göre nasıl karar vereceğinizi. Telif ile markanın farkını ve riskli tasarım türlerini Etsy'de telif riski rehberinde ayrıca anlattık.

Trademark kontrolü neden tasarımdan önce yapılır?

Telif bir eserin kopyalanmasını korur; marka (trademark) ise bir ürünün kimden geldiğini gösteren adı, sloganı ya da logoyu. Tişörtte sorun çoğu zaman çizimde değil, kelimededir: kulağa gündelik gelen bir ifade, giyim sınıfında başkasının tescilli markası olabilir. Siz o ifadeyi göğse basıp başlığa ve etiketlere yazdığınızda, marka sahibinin Etsy, Amazon ya da eBay taramalarında görünürsünüz. Karakter, söz ve font tarafındaki kuralları telifli karakter, marka ve söz kullanımı rehberinde ayrıca ele aldık.

Etsy'de marka bildirimi telif bildiriminden daha zor yönetilir. Etsy Yardım Merkezi'ne göre bildirim aldığında listing'i kaldırır, size bildirimi yapanın iletişim bilgisini gönderir ve sorun çözülmeden aynı içeriği yeniden listelememenizi ister; tekrarlanan bildirimler hesap yetkilerinin kaybına yol açabilir. DMCA karşı bildirimi ise yalnız telif bildirimleri için vardır: Etsy, telif dışındaki bildirimlere karşı bildirim kabul etmediğini açıkça yazıyor. Yani marka bildirimi geldiğinde elinizde “karşı bildirim” düğmesi yoktur. Riski yönetmenin en ucuz anı, tasarımın daha yayına çıkmadığı andır.

USPTO trademark search nedir, nereden yapılır?

USPTO, 30 Kasım 2023'te eski arama sistemi TESS'i kapattı ve yerine bulut tabanlı yeni trademark search sistemini açtı. Sistem tmsearch.uspto.gov adresinde, ücretsiz ve herkese açık. USPTO'nun arama sayfası, yoğun saatlerde hata almamak ve daha iyi bir deneyim için USPTO.gov hesabıyla giriş yapmayı öneriyor; bazı özet ekranları için giriş şart.

USPTO'nun “Getting started” kılavuzuna göre sistemde iki arama yolu ve iki mod var:

Kılavuzun önemli bir uyarısı var: açılır menüdeki wordmark aramasına birden fazla kelime yazarsanız sistem bunu ifade olarak değil, ayrı kelimeler olarak arar ve kelimelerden yalnız birini içeren sonuçları da getirir. Çok kelimeli sloganlar için alan etiketiyle arama yapmak gerekir.

Trademark sorgulama nasıl yapılır? Adım adım

1. tmsearch.uspto.gov adresini açın ve mümkünse USPTO.gov hesabınızla giriş yapın; uzman modu (expert mode) açın.
2. Sloganı ya da ismi kelimelerine ayırın ve baskın kelimeyi bulun. “Coffee Then Teach” gibi bir ifadede ayırt edici kısım ifadenin bütünüdür, ama “teach” gibi tek kelimelere de ayrıca bakın.
3. Önce tam ifadeyi alan etiketiyle arayın: CM:"coffee then teach" AND LD:true. CM etiketi kelime, sözde işaret (pseudo mark), çeviri ve harf çevirisi alanlarını birlikte tarar; LD:true yalnız canlı kayıtları getirir.
4. Sonra giyim sınıfıyla daraltın: aynı aramaya AND IC:025 ekleyin. USPTO'nun koordineli sınıf sayfasına göre uluslararası 25. sınıf giyimdir. Bez çanta satıyorsanız çantaların yer aldığı 018 sınıfına da bakın.
5. Benzer yazılışları joker karakterle tarayın: * herhangi sayıda karakteri, ? tek karakteri yerine koyar. Örneğin CM:*teach* AND LD:true AND IC:025 içinde “teach” geçen bütün canlı giyim markalarını getirir. Joker karakteri tırnak içinde kullanmayın.
6. Kelimeleri ayrı ayrı ve birlikte deneyin: USPTO'nun alan etiketi kılavuzundaki gibi önce her kelimeyi ayrı arayıp sonra birleştirmek, kelime sırası değişmiş kayıtları da yakalar.
7. Logo ya da grafik içeren bir işaretiniz varsa tasarım kodu araması yapın: sistem görselle arama yapmaz, ama Design Search Code Manual'daki altı haneli kodlarla benzer görsel öğeleri bulabilirsiniz.
8. Çıkan her kaydı açıp sahibini, durumunu ve kayıtlı mal listesini okuyun; sonucu ekran görüntüsü ve tarihle not edin.

Hangi alan etiketi ne işe yarar?

USPTO'nun alan etiketi kılavuzundan POD satıcısının en çok kullanacağı etiketler ve örnekler:

Mantıksal operatörler de aramayı keskinleştirir: AND her iki koşulu, OR ya da boşluk koşullardan birini, AND NOT dışlamayı sağlar; parantez ise ifadeleri gruplar. Örneğin GS:shirt* AND NOT GS:pet* evcil hayvan ürünlerini dışarıda bırakır.

Sonuçlar nasıl okunur? Live, dead, pending ve registered

Bir kaydı açtığınızda karar vermek için dört bilgiye bakarsınız:

• Canlı mı ölü mü (live / dead): Ölü kayıt, başvurusu terk edilmiş ya da tescili sona ermiş bir markadır. Canlı kayıt ise ya tescillidir ya da başvurusu sürmektedir.
• Tescilli mi, başvuruda mı: Tescil numarası (RN) varsa marka tescillidir. Yalnız seri numarası (SN) varsa başvuru incelemededir; USPTO'ya göre önceki tarihli bir başvuru tescil edilirse sonraki başvurular reddedilebilir, yani bekleyen başvurular da önemlidir.
• Mal ve hizmet listesi: Markanın hangi ürünler için kayıtlı olduğu. “T-shirts, sweatshirts, hats” gibi giyim ürünleri yazıyorsa tişört satıcısı için doğrudan ilgilidir.
• Sahip: Markayı kimin tuttuğu. Büyük bir şirketse ya da aynı sahibin çok sayıda giyim markası varsa, bildirim yapma ihtimalini ciddiye alın.

Kaydın ayrıntı sayfasından USPTO'nun belge sistemine (TSDR) geçip başvurunun geçmişine, örnek kullanım görsellerine (specimen) ve inceleme yazışmalarına bakabilirsiniz. Feragat (disclaimer) alanı da önemlidir: bir markada genel bir kelimeye feragat edilmişse, sahip o kelimenin tek başına kullanımı üzerinde münhasır hak iddia etmiyor demektir. Bu, kelimeyi her bağlamda serbest yapmaz; değerlendirme yine bütün işarete göre yapılır.

Birebir aynı olmasa da çakışır mı? Karışıklık ihtimali

Evet, çakışabilir. USPTO'nun karışıklık ihtimali (likelihood of confusion) sayfası, bunun tescil reddinin en yaygın nedeni olduğunu ve markaların karışıklık için birebir aynı olmasının gerekmediğini söylüyor. USPTO'ya göre iki işaret üç açıdan benzer olabilir: ses (farklı yazılan ama aynı okunan kelimeler), görünüş ve ticari izlenim (eklenen kelimelere rağmen aynı baskın öğe).

İkinci koşul ürünlerin ilişkili olmasıdır. USPTO'nun örneğinde Dove sabun ve Dove dondurma, ürünler ilişkisiz olduğu için yan yana var olabilir. Ürünler aynı, benzer ya da rakipse, birlikte kullanılıyorsa, aynı alıcıya satılıyorsa ya da aynı satıcıda bulunuyorsa ilişkili sayılabilir. Koordineli sınıf sayfasına göre 25. sınıfın (giyim) koordineli sınıfları arasında 014 (mücevher), 018 (deri ürünler), 024 (kumaş), 035 (reklam ve iş hizmetleri) ve 042 bulunuyor; USPTO'nun gerekçesi, giyim satan birçok şirketin mücevher de satması. Bu yüzden yalnız 025'e bakmak yetmeyebilir; CC:025 araması ilişkili sınıfları da getirir.

USPTO'da sonuç çıkmazsa güvende miyim?

Hayır, tam olarak değil. USPTO veritabanı yalnız federal başvuru ve tescilleri içerir. ABD hukukunda marka hakkı yalnız tescille değil, ticari kullanımla da doğabilir ve eyalet tescilleri ayrı tutulur. Bu yüzden USPTO araması bir temizlik (clearance) taramasının ilk adımıdır, son adımı değil. Satışa çıkmadan önce şu kontrolleri de yapın:

1. İfadeyi Google'da tırnak içinde arayın; bir markanın ürünü olarak öne çıkıyor mu bakın.
2. Etsy, Amazon ve eBay'de arayın; ifade belirli bir satıcının ya da markanın ürünlerinde mi geçiyor, yoksa gerçekten genel bir söz mü?
3. İfade bir film, dizi, şarkı, kitap ya da ünlü kişiyle özdeşse telif ve kişilik hakkı riskini ayrıca düşünün.
4. Türkiye'de de satış yapıyorsanız TÜRKPATENT'in marka araştırmasına bakın; ayrıntıları marka tescili nasıl yapılır rehberinde anlattık.
5. Çok satması beklenen bir koleksiyon ya da kendi markanızı kuracaksanız bir marka avukatından kapsamlı tarama isteyin.

Etsy trademark: listing metninde marka kullanımı

“Etsy trademark” aramasında satıcıların aslında sorduğu iki soru var. Birincisi, listing'de başka bir markanın adını kullanıp kullanamayacakları. Tasarım tamamen özgün olsa bile başlıkta, 13 etiketten birinde ya da açıklamada bir marka adı geçmesi, o listing'i marka sahibinin taramalarında görünür kılar. “Inspired by”, “style” ya da “like” gibi kalıplar bu riski kaldırmaz. Alıcıyı marka adıyla değil, konu, kitle ve an ile hedefleyin; etiket stratejisini Etsy SEO 13 etiket rehberinde anlattık.

İkinci soru, kendi markalarını korumak. Etsy'nin “Do I Need to Copyright the Products I Sell on Etsy?” makalesine göre hak sahipleri markalarını Etsy Reporting Portal'a kaydederek şüpheli ihlalleri daha hızlı bildirebiliyor. Bunun için önce elinizde bir hak olması gerekir; kendi POD markanızı tescil ettirme sürecini marka tescili rehberinde ele aldık. Mağaza adınızı seçerken de aynı kontrolü yapmanız iyi bir alışkanlıktır: Etsy mağaza adı seçme rehberine bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Çok kelimeli sloganı açılır menüdeki wordmark aramasıyla aramak ve sistemin kelimeleri ayrı ayrı aradığını fark etmemek.
• Yalnız birebir yazılışı aramak; benzer okunuş ve yazılışları atlamak.
• Ölü (dead) filtreyi kapatmayı unutup eski kayıtlarla vakit kaybetmek ya da tersine canlı başvuruları gözden kaçırmak.
• Yalnız 025 sınıfına bakıp koordineli sınıfları atlamak.
• “USPTO'da çıkmadı” sonucunu kesin izin saymak.
• Tasarımı kontrol edip başlık ve etiketleri kontrol etmemek.
• Arama sonucunu kaydetmemek; ileride bir bildirimde neyi ne zaman kontrol ettiğinizi gösterememek.

Custombull ile trademark kontrolünü iş akışına bağlamak

USPTO araması tek tek slogan için güçlü bir araçtır, ama yüzlerce ürünü tek tek aramak gerçekçi değildir. Custombull'un kopya kontrolü, tasarımı ve başlığı bilinen marka ve karakterlere benzerliğe karşı kontrol eder ve riskin nedenini yazar; ürün başına 1 jeton. Bugüne kadar 5.000'den fazla tasarım kontrol edildi. Riskli çıkan sloganı yukarıdaki adımlarla USPTO'da ayrıca doğrulamak en mantıklı iş bölümüdür. Fikir motoru kopya riski yüksek fikirleri baştan eler; Otomatik Üretim'de tasarım üretildiyse mağazaya yüklenmeden önce telif taramasından geçer. Hiçbir otomatik kontrol hukuki güvence değildir; son karar satıcıdadır.

Aynı ürünü Etsy dışındaki kanallarda da satıyorsanız kontrol tüm kanallar için geçerlidir; kanal ayarlarını Etsy satış kanalı sayfasında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

USPTO trademark search ücretsiz mi?

Evet. tmsearch.uspto.gov adresindeki arama sistemi ücretsiz ve herkese açık. USPTO, daha iyi bir deneyim ve yoğun saatlerde hata almamak için USPTO.gov hesabıyla giriş yapmayı öneriyor; bazı özet ekranları için giriş gerekiyor. Ücret yalnız marka başvurusu yaparken ödenir, arama için değil.

Trademark sorgulama nasıl yapılır?

tmsearch.uspto.gov'da uzman modu açın, sloganı CM:"ifade" AND LD:true AND IC:025 gibi bir alan etiketi aramasıyla sorgulayın, sonra joker karakterle benzer yazılışlara bakın. Çıkan kayıtların durumunu, sahibini ve mal listesini okuyun. Sonucu Google ve pazaryeri aramalarıyla tamamlayın, gerekirse avukata danışın.

Tişört için hangi trademark sınıfına bakmalıyım?

Giyim uluslararası 25. sınıftır; aramada IC:025 kullanılır. USPTO'nun koordineli sınıf listesine göre 25. sınıfla ilişkili sınıflar arasında 014, 018, 024, 035 ve 042 var. Bez çanta gibi çantalar için 018'e de bakın. CC:025 araması ilişkili sınıfları tek seferde getirir.

Dead (ölü) marka kullanılabilir mi?

Ölü kayıt, federal veritabanında o başvuru ya da tescilin artık aktif olmadığını gösterir. Ama ABD'de marka hakkı kullanımla da doğabildiği için ifade hâlâ birinin ürünlerinde kullanılıyor olabilir. Google ve pazaryeri araması yapın, ticari değeri yüksek bir ifadeyse avukata danışın.

Trademark kontrolü telif kontrolü yerine geçer mi?

Hayır. USPTO araması yalnız marka kayıtlarını gösterir. Bir film repliği, şarkı sözü ya da karakter çizimi marka olarak kayıtlı olmasa bile telif kapsamında olabilir. İki kontrol birbirini tamamlar: USPTO marka için, telif tarafı için ise kaynağı ve kullanım iznini kontrol edersiniz.

Etsy'de marka bildirimi gelirse karşı bildirim yapabilir miyim?

Hayır. Etsy'nin yardım sayfasına göre DMCA karşı bildirimi yalnız telif bildirimleri için verilebilir; telif dışındaki bildirimler için karşı bildirim kabul edilmez. Marka bildiriminde e-postadaki iletişim bilgisiyle karşı tarafa ulaşabilir ya da bir avukata danışabilirsiniz. Sorun çözülmeden aynı içeriği yeniden listelemeyin.

Marka sorgulama Türkiye için nasıl yapılır?

Türkiye'de marka kayıtları TÜRKPATENT üzerinden sorgulanır ve koruma 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'na dayanır. ABD'deki alıcıya satış yapan bir POD satıcısı için asıl belirleyici olan USPTO kayıtlarıdır; Türkiye'de de satış yapıyorsanız iki veritabanına da bakın.